Kineski zakon ugasio AI agente za 345 miliona korisnika
Kineski zakon o AI kompanjonima stupio je na snagu 15. jula i preko noći ugasio agente na platformama Doubao i Qwen. Milioni korisnika ostali su bez podataka, a firme svuda dobijaju lekciju o riziku vezivanja posla za tuđu platformu.
Prvi nacionalni propis o emotivnoj interakciji sa vještačkom inteligencijom stupio je na snagu i preko noći ugasio AI kompanjone na dvije najveće kineske platforme.
Kineski zakon o AI kompanjonima stupio je na snagu 15. jula i istog dana su ByteDance i Alibaba ugasili personalizovane AI agente na platformama Doubao i Qwen. Doubao ima 345 miliona mjesečno aktivnih korisnika, a mnogi od njih su preko noći ostali bez agenata koje su mjesecima gradili, negdje i bez cijele istorije razgovora. Priča nije samo kineska egzotika, jer pokazuje šta se dešava kad regulativa stigne poslije proizvoda, a tu lekciju evropske firme tek čekaju.
- Privremene mjere za antropomorfne interaktivne AI servise donesene su 10. aprila, a stupile su na snagu 15. jula 2026, poslije roka od tri mjeseca za prilagođavanje
- Zakon cilja servise dizajnirane za kontinuiranu emotivnu interakciju. Poslovni asistenti, botovi za korisničku podršku i obrazovni alati ostaju izričito dozvoljeni
- Alibaba trajno briše konfiguracije agenata i istorije razgovora bez mogućnosti prenosa, a ByteDance drži podatke u režimu samo za čitanje do 15. oktobra
- Servisi u ovoj kategoriji moraju imati sisteme protiv zavisnosti, upozorenja poslije dva sata neprekidnog korištenja i zabranu virtuelnih partnera za mlađe od 18 godina
- Kazne po povezanom zakonu o ličnim podacima idu do 50 miliona juana (oko 6,9 miliona dolara) ili 5 odsto godišnjeg prometa
Šta se tačno desilo
Propis je u aprilu donijela kineska Uprava za sajber prostor zajedno sa još četiri državne agencije. Umjesto da prepravljaju proizvode, najveći igrači su ih jednostavno ugasili. Tencent je povukao sličnu funkciju iz asistenta Yuanbao 30. juna, Alibaba je gasila Qwen agente u dvije faze do 15. jula, a ByteDance je Doubao agente isključio na sam dan stupanja zakona na snagu.
Regulatori nisu čekali rok. Šangajska uprava za sajber prostor saopštila je krajem juna da je u preventivnoj akciji uklonila više od 14.000 neusklađenih AI agenata, među njima botove koji su se predstavljali kao državni službenici i alate povezane sa kockanjem.
Za korisnike su posljedice nejednake. ByteDance dozvoljava pregled podataka u režimu samo za čitanje do 15. oktobra i upućuje korisnike na svoju drugu aplikaciju Maoxiang, građenu od početka po novim pravilima. Alibaba ne nudi ništa slično, konfiguracije i razgovori se trajno brišu. Na kineskim mrežama korisnici su opisivali agente kao dugogodišnju emotivnu podršku koju su izgubili bez načina da je prenesu.
Kontekst, zašto ovo nije samo kineska priča
Zakon ne zabranjuje sadržaj, nego arhitekturu. Ono što AI kompanjona čini ličnim, pamćenje razgovora kroz vrijeme, stabilna ličnost i emotivno prilagođavanje korisniku, upravo je ono što onemogućava ugradnju obaveznih prekida, upozorenja i detekcije zavisnosti. ByteDance i Alibaba su procijenili da je jeftinije ugasiti proizvod nego ga prepravljati iz temelja.
Isti problem čeka i zapadne platforme. Character.AI, koji je u aprilu imao 233 miliona registrovanih korisnika, i Replika grade proizvode na istoj arhitekturi. Kalifornija je od 1. januara uvela obavezu da chatbot otkrije korisniku da je mašina, a EU AI Act uvodi okvir zasnovan na riziku. Nijedan propis još ne ide u dubinu kineskih mjera, ali pravac je isti. Kineski regulatori se u obrazloženju pozivaju i na američke tužbe protiv AI kompanjona zbog štete nanesene maloljetnicima.
Naša perspektiva, šta ovo znači za region
Prva lekcija je platformski rizik. Firma koja veže poslovni proces, bazu kupaca ili mjesece rada za funkciju na tuđoj AI platformi mora imati odgovor na pitanje šta ako ta funkcija sutra nestane. Kineski korisnici su izgubili godine razgovora bez mogućnosti izvoza. Praktično pravilo za firme u regionu glasi, prije nego što bilo koji AI alat postane dio procesa, provjeri da li postoji izvoz podataka i drži lokalnu kopiju svega što je poslovno važno.
Druga lekcija je za sve koji grade chatbotove za klijente. Regulativa svuda u svijetu pravi istu razliku, alat koji pomaže u poslu prolazi, alat koji gradi emotivnu vezu dolazi pod nadzor. Domaća agencija koja pravi chatbota za korisničku podršku banke nema razloga za brigu. Ali proizvodi koji ciljaju usamljenost, druženje ili djecu ulaze u kategoriju koju će i EU prije ili kasnije regulisati strožije, i to treba uračunati prije nego što se takav proizvod počne graditi.
Zaključak
Kina je prva država koja je posebnim propisom uredila emotivnu interakciju sa AI, i uradila je to tako da je industriji bilo jeftinije ugasiti proizvode nego ih uskladiti. Sljedeći datum za praćenje je 15. oktobar, kada ByteDance briše podatke i kada će se vidjeti koliko korisnika prelazi na Maoxiang. Za Evropu je ovo najava rasprave koja stiže sa punom primjenom AI Acta.
Česta pitanja
Da li kineski zakon zabranjuje sve AI agente?
Ne. Botovi za korisničku podršku, poslovni asistenti i obrazovni alati ostaju dozvoljeni. Zakon cilja servise dizajnirane za kontinuiranu emotivnu interakciju sa korisnikom.
Da li ovo utiče na korisnike u Evropi?
Direktno ne. Ali Character.AI, Replika i slične platforme imaju istu arhitekturu koju je Kina proglasila neusklađenom, pa slična pravila u drugim državama mogu donijeti slična gašenja.
Šta se dešava sa podacima korisnika?
Alibaba trajno briše konfiguracije agenata i razgovore bez mogućnosti prenosa. ByteDance drži podatke u režimu samo za čitanje do 15. oktobra 2026, poslije čega ni oni više nisu dostupni.
Pročitaj i:
AIBalkan - vijesti o vještačkoj inteligenciji
Ako želiš da svake sedmice dobiješ najvažnije AI vijesti prevedene na jezik posla, bez tehničkog žargona i sa konkretnim primjerima za region, prijavi se na AI Balkan newsletter.
