Evropske države dogovorile jačanje sopstvenih AI kapaciteta
Države potpisnice povezuju bezbjednost AI-ja sa sopstvenim računarskim kapacitetima, obukom i javnim nabavkama. Sljedeći test biće konkretni projekti i dostupni resursi.
Države EU koje su potpisale Dablinsku deklaraciju žele da razvoj bezbjednog AI-ja povežu sa jačanjem sopstvene infrastrukture, znanja i tehnoloških dobavljača. Dokument je usvojen 14. oktobra u Dablinu, a irsko ministarstvo ga je objavilo dan kasnije.
To je zajednička politička deklaracija. Nije novi AI zakon, niti sama po sebi predstavlja otvoren konkurs za finansiranje.
Bezbjednost traži i praktične kapacitete
Potpisnice su izdvojile sedam oblasti saradnje. One obuhvataju bezbjednost, primjenu AI-ja, tehnološku samostalnost, infrastrukturu i vještine, održivost, inovacije u javnom sektoru i međunarodnu saradnju.
Dokument posebno povezuje smanjenje zavisnosti od dobavljača sa otvorenim i međusobno povezivim sistemima. Cilj je da evropske organizacije zadrže kontrolu nad podacima i znanjem, uz podršku AI mogućnostima na evropskim jezicima.
To nije najava zatvaranja evropskog tržišta. U tekstu se naglašavaju izbor, konkurencija i saradnja, uz veću sposobnost Evrope da sama razvija i koristi tehnologiju.
Javne nabavke kao podsticaj
Deklaracija predviđa saradnju u računarskim kapacitetima i obuci. Javne nabavke izdvojene su kao način da država podstakne potražnju za pouzdanim AI rješenjima koja mogu da se koriste u različitim sistemima.
U dokumentu se spominju i zajedničko korišćenje resursa, ponovna upotreba javnih AI rješenja te efikasnija potrošnja energije, vode i zemljišta. Uz razvoj se, dakle, postavlja pitanje troškova i održivosti infrastrukture.
Šta to znači za firme u regionu
Urednička procjena AI Balkana je da će poslovni značaj zavisiti od narednih konkretnih poteza uslova javnih nabavki, dostupnosti računarskih resursa i programa obuke. Sama deklaracija još ne daje firmi novu uslugu koju može odmah da uključi.
Za dobavljača iz regiona korisno je pratiti zahtjeve za prenos podataka, povezivanje sa postojećim sistemima i provjeru rezultata. To su pitanja koja treba postaviti i bez čekanja novog konkursa.
Važno je ne miješati politički pravac i već ostvarenu promjenu. Sljedeći dokaz napretka biće konkretan projekat ili dostupna podrška, sa jasno utvrđenim uslovima i korisnicima.
Za regionalni kontekst, pročitaj i naš raniji tekst o pristupanju Srbije međunarodnom AI partnerstvu. Riječ je o drugoj inicijativi, ne o članstvu u ovom dablinskom dogovoru.
Izvori
Irsko ministarstvo, objava Dablinske deklaracije, 15. oktobar 2026.
Dablinska deklaracija, dokument usvojen 14. oktobra 2026.
Pridruži se besplatnom AI Balkan članstvu za provjerene vijesti o AI-ju u Evropi i regionu.
Autor
Osnivač AI Balkana i AIB Consultinga. Pišem o AI-ju i njegovoj primjeni u poslu. Platforma i saradnja za firme: aib.consulting. Kontakt: vladimir.sukara@aib.consulting.
