Kvantni računari dobijaju 2 milijarde dolara SAD ulaže u budućnost

Trumpova administracija uzima manjinske udjele u devet kompanija i gradi prve domaće fabrike kvantnih čipova potez koji mijenja ozbiljnost industrije.

Američki Ministarstvo trgovine ulaže više od dvije milijarde dolara u devet kompanija koje razvijaju kvantne računare, u zamjenu za manjinske, nekontrolišuće udjele. IBM dobija polovinu iznosa za izgradnju prve fabrike kvantnih čipova na domaćem tlu. Za firme i ljude koji prate razvoj tehnologije, ovo je jasan signal: kvantni računari više nisu samo laboratorijski eksperiment državni novac je krenuo, i to ozbiljan.

• Ministarstvo trgovine SAD-a ulaže 2+ milijardi dolara u devet kvantnih kompanija
• IBM prima milijardu dolara za fabriku kvantnih čipova u Albanyju, kroz novu podružnicu Anderon
• GlobalFoundries dobija 375 miliona dolara za vlastitu fabriku
• Atom Computing, Diraq, D-Wave, PsiQuantum, Quantinuum i Rigetti dijele ostatak
• PsiQuantum je pod lupom senatora zbog investicije firme 1789 Capital čiji je osnivač Donald Trump Jr.

Šta se tačno desilo

IBM, koji godinama predvodi trku u komercijalnom kvantnom računarstvu, dobija milijardu dolara za izgradnju fabrike kvantnih čipova kroz novu podružnicu pod imenom Anderon, sa sjedištem u Albanyju u saveznoj državi New York.

GlobalFoundries kompanija koja već pravi poluprovodničke čipove za AMD i Qualcomm dobija 375 miliona dolara za vlastitu fabriku kvantnih čipova.

Preostalih 625+ miliona raspoređuje se na šest kompanija: Atom Computing, Diraq, D-Wave, PsiQuantum, Quantinuum i Rigetti, s ciljem da se prebrode ključne tehničke i proizvodni prepreke u ovoj industriji.

Vlada ne daje bespovratna sredstva uzima manjinske, nekontrolišuće udjele. To znači da bi, u teoriji, mogla i profitirati ako ove kompanije uspiju. Model je drugačiji od tipičnih grantova i govori da administracija ovaj sektor tretira kao investiciju, ne kao naučnu subvenciju.

Kontekst i konkurencija

Kvantni računar funkcioniše na principima koji su fundamentalno različiti od klasičnog računara. Dok klasični računar procesuje podatke kao nule i jedinice, kvantni koristi kubitove koji mogu biti u oba stanja istovremeno. Za određene klase problema (optimizacija ruta, simulacija molekula, probijanje enkripcije) to znači brzine koje su eksponencijalno veće.

SAD, Kina, EU i Britanija vode paralelnu trku. Kina je do sada uložila procijenjenih 15 milijardi dolara u kvantna istraživanja. Ova američka investicija je direktan odgovor na taj pritisak na isti način na koji je CHIPS Act iz 2022. pokrenuo masovnu državnu podršku za domaću proizvodnju poluprovodnika.

Paralela nije slučajna. Administracija jasno pozicionira kvantno računarstvo kao stratešku industrijsku kategoriju uz AI, poluprovodničke čipove i nuklearnu energiju.

Jedina kontroverza senatori Elizabeth Warren, Richard Blumenthal i Andy Kim zatražili su istragu jer je firma 1789 Capital čiji je osnivač Donald Trump Jr. investirala u PsiQuantum, jednog od primatelja ovog novca. Pitanje sukoba interesa ostaje otvoreno.

Naša perspektiva šta ovo znači za region

Kvantno računarstvo trenutno nije dostupno "u oblaku za 29 dolara mjesečno". Ali ova investicija mijenja horizont i to na dva konkretna načina koja se tiču firmi u regionu već danas.

Za sve koji čuvaju osjetljive podatke finansije, zdravstvo, pravo, HR kvantni računari će u roku od deset do petnaest godina moći probiti trenutne metode enkripcije (RSA, ECC). To nije prijetnja za 2026., ali jest za 2032-2037. NIST je još 2024. objavio prve standarde post-kvantne kriptografije (PQC) koji su direktan odgovor na ovaj rizik. Konkretno: ako upravljate IT infrastrukturom firme i čuvate dugoročno osjetljive podatke do kraja 2027. trebate imati plan za prelaz na PQC-kompatibilnu enkripciju. Ovo nije sciencefiction, ovo je sljedeći obavezni security update.

Za firme u logistici, proizvodnji i lancu snabdijevanja kvantni cloud servisi (IBM Quantum, Azure Quantum, Amazon Braket) već postoje u beta formi. Firme koje počnu eksperimentisati sada, čak i na klasičnim simulatorima, imat će prednost kad pravi kapaciteti budu dostupni po pristupačnim cijenama. Primjer: optimizacija transportnih ruta za maloprodajni lanac s 50+ lokacija problem koji klasičan software rješava aproksimativno, kvantni će rješavati egzaktno.

Zaključak

SAD je upravo jasno definisao kvantno računarstvo kao stratešku industrijsku kategoriju, s milijardom dolara iza IBM-a i fabrikama koje se grade. Sljedećih pet do osam godina donijeće prve komercijalne primjene najprije u farmaceutici i finansijama, potom šire. Pratiti kada IBM otvori Anderon fabriku, kada PsiQuantum razriješi politički pritisak, i kada Azure Quantum ili IBM Quantum izađu iz beta s komercijalnim SLA-ima.

Ako želiš biti prvi koji sazna kada kvantno računarstvo postane relevantan alat za firme u regionu i šta to konkretno znači za sigurnost vaših podataka prijavi se na AI Balkan newsletter.