Kina AI istraživačima zabranjuje slobodno putovanje

Alibaba, DeepSeek i ostale privatne AI firme moraju od sada tražiti vladino odobrenje za svaki inozemni put svojih ključnih istraživača novi korak u kineskoj strategiji zatvaranja AI sektora od vanjskog svijeta.

Kina je uvela mjeru koja formalizuje kontrolu nad kretanjem top AI istraživača: zaposleni na projektima od strateške važnosti u privatnim kompanijama kao što su Alibaba i DeepSeek moraju tražiti zvanično vladino odobrenje prije svakog puta u inostranstvo. Bloomberg je prvi prenio ovu vijest, a ona dolazi kao nastavak serije poteza kojima Peking nastoji zaštititi domaći AI sektor. Za firme koje biraju AI alate i partnere, ovo je još jedan signal da geopolitička dimenzija postaje neodvojiva od tehnološke.

• Kina uvela obavezu dobijanja vladine dozvole za putovanje u inostranstvo za top AI istraživače iz privatnih kompanija poput Alibabe i DeepSeeka
• Mjera se primjenjuje na projekte koje vlada smatra "strateški važnim"
• Gradi na ranijim koracima u martu 2025. Peking je tražio od AI direktora da izbjegavaju putovanja u SAD
• Navedeni razlozi: strah od curenja podataka, krađe tehnologije i agresivnog preuzimanja talenata od strane stranih firmi
• Domaći kineski proizvođači čipova sada drže 41% lokalnog tržišta AI akceleratora (IDC)

Šta se tačno desilo

Novo pravilo zahtijeva da istraživači AI-ja u privatnim kineskim kompanijama uključujući Alibaba i DeepSeek traže zvanično odobrenje vlade prije svakog puta u inostranstvo. Mjera se ne primjenjuje na sve zaposlene, nego konkretno na osobe koje rade na projektima od strateške važnosti za kinesku AI industriju.

Ovo nije izolovani potez. U martu 2025. Peking je već tražio od AI direktora da izbjegavaju putovanja u SAD, navodeći tri konkretna rizika: curenje podataka, krađu tehnologije i poaching agresivno preuzimanje ključnih kadrova od strane stranih kompanija.

Razlika između tadašnje preporuke i sadašnjeg pravila je suštinska: odobrenje više nije stvar dobre volje, nego formalna obaveza.

Kontekst AI trka kao nova hladnoratovska dinamika

Ova mjera dolazi u trenutku kada Kina ubrzano gradi vlastiti AI ekosistem neovisan o zapadnoj tehnologiji.

IDC podaci pokazuju da domaći kineski proizvođači čipova sada drže 41% lokalnog tržišta AI akceleratora rezultat koji djelimično dolazi od zapadnih sankcija koje su kineskim firmama odrezale pristup Nvidia čipovima visoke klase, primoravajući lokalnu industriju na vlastiti razvoj.

DeepSeek je u januaru 2025. demonstrirao da kineske firme mogu graditi modele koji se takmičavaju s OpenAI-jem i Anthropicom uz znatno manje resursa i izazvao pravi šok u Silicon Valleyu i Washingtonu. Mjere poput ograničavanja putovanja istraživača direktan su odgovor na strah da takvo znanje ne ode u suprotnom smjeru.

Slika koja se formira: SAD i Kina grade zatvorene AI ekosisteme, svaki sa vlastitim modelima, čipovima, oblačnim infrastrukturama i sve strožijim kontrolama nad ljudskim kapitalom koji te sisteme stvara

Naša perspektiva šta ovo znači za region

Za firme u regionu ova vijest ima dva sloja.

Ako koristite servise ili alate zasnovane na kineskoj infrastrukturi: Regulatorna klima u Kini postaje dio procjene rizika pri izboru provajdera ne samo pitanje performansi ili cijene. Firma čiji ključni istraživači ne mogu slobodno komunicirati s međunarodnom zajednicom radi u zatvorenijoj sredini, što može uticati na tempo inovacija i globalnu transparentnost alata koji razvija.

Šire i važnije: AI industrija se sve jasnije dijeli na sfere američki, kineski i, polako, evropski ekosistem. Ograničavanje putovanja AI talenata nije incident; to je arhitektonski potez. Za svaku firmu u regionu koja gradi dugoročnu AI strategiju, pitanje "koji ekosistem koristimo" postaje jednako važno kao i "koji alat je trenutno bolji". Ekosistemi koji se zatvaraju su ekosistemi koji mogu postati nepredvidivi.

Zaključak

Kina ne štiti samo tehnologiju štiti ljude koji tu tehnologiju stvaraju. To je signal da vlada u Pekingu AI znanje smatra strateškim resursom na nivou prirodnih resursa ili nuklearnih tajni. Hoće li sličnim mjerama pribjeći i SAD ili EU, ili će tržišna privlačnost biti dovoljna da zadrži talente bez formalnih ograničenja to je sljedeće pitanje koje vrijedi pratiti.

Ako želiš prvu analizu geopolitičkih poteza koji oblikuju globalnu AI industriju i što znače za firme u regionu, prijavi se na AI Balkan newsletter.