Zakon traži da se AI sadržaj može prepoznati, ali za tekst to je tehnički skoro nemoguće riješiti do kraja. Evo šta ChatGPT, Claude i Gemini stvarno rade i zašto će svaki vodeni žig moći da se skine za par sekundi.

Ako vodiš firmu koja koristi AI za pisanje ponuda, email kampanja ili sadržaja za sajt, za mjesec dana stupa na snagu pravilo koje direktno utiče na to kako ti alati rade u pozadini. Evropska unija je u AI Act ugradila obavezu da AI sadržaj mora biti moguće prepoznati kao vještački generisan. Za slike i video, to je relativno rješiv problem. Za tekst, to je jedan od najzanimljivijih tehničkih izazova u cijeloj AI industriji, i praktično ga niko nije riješio do kraja.

U ovom vodiču ćeš saznati šta Član 50 AI Act-a stvarno traži od 2. avgusta 2026, kako OpenAI, Google i Anthropic pokušavaju da to riješe tehnički, i zašto ćeš, ako radiš sa AI generisanim tekstom, morati sam da procijeniš koliko ozbiljno shvatiti bilo koji alat koji tvrdi da "detektuje AI sadržaj".

Šta AI Act stvarno traži od 2. avgusta 2026

Član 50 AI Act-a kaže da izlazi generativnih AI sistema moraju biti "prepoznatljivi kao vještački generisani ili manipulisani" (u originalu: detectable as artificially generated). U praksi to znači da provajderi poput OpenAI-a, Google-a ili Anthropic-a moraju da obilježe sadržaj koji njihovi modeli proizvode, po mogućnosti na način koji mašina može automatski da prepozna, ne samo čovjek.

Ono što je bitno da znaš, jer se ovo mijenjalo tokom 2026 rokovi nisu jednostavni kao što se pisalo prošle godine. Obaveze iz Člana 50 formalno počinju da važe 2. avgusta 2026, i od tog datuma AI kancelarija i nacionalna regulatorna tijela mogu da izriču kazne do 15 miliona eura ili 3% globalnog godišnjeg prometa firme, zavisno šta je veće. Međutim, kroz takozvani "Digital Omnibus" paket, generativni AI sistemi koji su već na tržištu prije avgusta 2026 dobili su produžen rok do 2. decembra 2026 da ispune konkretno mašinski čitljivo obilježavanje iz Člana 50(2). Drugim riječima, alati koje već koristiš neće preko noći promijeniti ponašanje 2. avgusta, ali priprema se dešava upravo sada, iza kulisa.

Finalna verzija takozvanog Code of Practice, dokumenta koji precizira kako se ova obaveza tehnički ispunjava, očekuje se sredinom 2026. Taj dokument eksplicitno preporučuje kombinaciju vidljivih oznaka (na primjer, natpis "generisano AI-jem") i nevidljivih, mašinski čitljivih tehnika poput metapodataka i vodenih žigova (watermark), upravo zato što se lako oslanjati samo na jednu metodu.

Za razliku od slike, gdje možeš ubaciti nevidljivi šablon u piksele koje oko ne razlikuje, tekst nema tu vrstu "buke" u koju se nešto može sakriti. Svaka riječ nosi značenje. Zato je ovo teži problem nego što zvuči, i zato je vrijedno razumjeti kako se rješava.