AI agenti i roboti McKinsey crta mapu budućeg posla

McKinsey Global Institute objavio je sveobuhvatnu analizu kako partnerstvo između ljudi, AI agenata i robota mijenja rad i koje vještine vrijede u tom novom poretku.

McKinsey Global Institute objavio je u novembru 2025. jedan od najopsežnijih izvještaja o budućnosti rada u doba vještačke inteligencije. Naslov kaže dosta: "Agenti, roboti i mi" jer autori su uvjereni da rad budućnosti neće biti o tome ko zamjenjuje koga, nego kako tri tipa radnika ljudski, digitalni i fizički dijele zadatke u istom procesu. Za preduzetnike i menadžere u regionu koji se pitaju šta da rade s AI danas, ovaj izvještaj nudi konkretniji okvir nego ikad do sad.

• McKinsey procjenjuje da bi se 57% radnih sati u SAD-u moglo automatizovati uz današnju tehnologiju ali autori naglašavaju da to nije prognoza gubitka posla
• Do 2030. firme koje redizajniraju procese oko saradnje čovjek-agent-robot mogu otključati 2,9 biliona dolara ekonomske vrijednosti samo u SAD-u
• Više od 70% vještina koje poslodavci danas traže relevantno je i u automatizabilnom i u neautomatizabilnom radu
• Potražnja za "AI fluency" (sposobnošću korišćenja AI alata) porasla je sedam puta u samo dvije godine
• Računovodstvo i programiranje pod najvećim su pritiskom promjene; pregovaranje, mentorstvo i njega najmanje

Šta se tačno desilo

McKinsey Global Institute istraživačko krilo konzultantske firme McKinsey & Company objavio je studiju od 65 strana koja sistematski mapira kako AI agenti i fizički roboti ulaze u radne procese, i šta to znači za ljude koji u tim procesima rade.

Izvještaj pravi jasnu razliku između dvije vrste mašina koje mijenjaju poslovni pejzaž:

AI agenti su softverski sistemi koji planiraju i izvršavaju složene zadatke bez stalnog nadzora čovjeka. Više nisu pasivni asistenti koji čekaju da ih pitate nešto; sve češće autonomno dovršavaju cijele tokove posla od istraživanja i pisanja izvještaja do koordinacije između sistema.

Roboti su nova generacija fizičkih mašina pokretana AI-jem, sposobnih za prostornu percepciju, zaključivanje i fizičku manipulaciju predmetima u promjenjivim okruženjima za razliku od starih industrijskih robota koji su ponavljali iste pokrete u kontrolisanim uslovima.

Prema izvještaju, 57% radnih sati u SAD-u moglo bi se tehnički automatizovati uz današnju tehnologiju. Ali MGI eksplicitno naglašava: to nije prognoza broja izgubljenih radnih mjesta. Vrijednost od 2,9 biliona dolara do 2030. dostupna je samo onim organizacijama koje redizajniraju cijele tokove posla a ne samo zamjenjuju jednog čovjeka jednim botom.

Za potrebe ovog izvještaja, MGI je razvio i novi "Skill Change Index" indeks koji pokazuje koje vještine će biti najviše, a koje najmanje izložene automatizaciji u narednih pet godina.

Kontekst i šira slika

Izvještaj izlazi u trenutku kada tržišta rada u razvijenim ekonomijama već osjećaju prve signale. Broj oglasa za posao koji traže rutinsko pisanje i istraživanje opada to su oblasti gdje AI već dobro radi. Istovremeno, raste potražnja za vještinama kontrole kvaliteta, optimizacije procesa, mentorstva i direktnog rada s klijentima.

Ono što MGI naglašava a što u popularnim raspravama o "AI koji ukida posao" često nedostaje jeste da 70% vještina koje poslodavci danas traže ostaje relevantno bez obzira na to hoće li određeni zadatak obaviti čovjek ili mašina. Ne nestaju vještine; mijenja se kontekst u kome se primjenjuju. Zaposleni koji troše manje vremena na pripremu dokumenata i osnovno istraživanje trebaju više vremena ulagati u postavljanje pravih pitanja i interpretaciju rezultata.

Podatak koji možda najjasnije ilustruje kuda ide tržište rada: potražnja za "AI fluency" sposobnošću efikasnog korišćenja i upravljanja AI alatima porasla je sedam puta u dvije godine, brže od bilo koje druge vještine u američkim oglasima za posao. Oko osam miliona Amerikanaca već radi na pozicijama gdje se barem jedna AI-srodna vještina navodi u oglasu a MGI smatra da je to tek početak.

Visoko specijalizovane vještine poput računovodstva i programiranja su, prema Skill Change Indexu, pod najvećim pritiskom promjene ne zato što nestaju, nego zato što ih AI sve bolje simulira u standardnim slučajevima. Nasuprot tome, vještine pregovaranja, coachinga i interpersonalne komunikacije mijenjaju se najmanje.

Naša perspektiva šta ovo znači za region

Ovaj izvještaj nije pisan za BiH, Srbiju ili Crnu Goru ali ekonomska logika koju opisuje ne poznaje granice.

Za firme u regionu koje se bave računovodstvom, pravom ili finansijskim savjetovanjem, ovo je važan signal: MGI eksplicitno navodi visoko specijalizovane, rutinske analitičke vještine kao one pod najvećim pritiskom. To ne znači da će računovođe nestati do 2030. To znači da računovođa koji ne zna raditi s AI alatima za automatsko knjiženje, prepoznavanje obrazaca u podacima ili pripremu izvještaja, postaje manje konkurentan od onoga koji zna. Razlika u produktivnosti između ta dva profila biće vidljiva već za dvije do tri godine.

Za vlasnike malih i srednjih firmi u prerađivačkoj industriji, trgovini ili uslugama, poruka je pragmatičnija. Fizički rad posebno onaj koji zahtijeva fine motoričke vještine, manuelnu spretnost i situacijsku svjesnost ostaje van dometa robota još neko vrijeme. Ali uredske i administrativne uloge unutar tih istih firmi već danas mogu biti podržane AI agentima koji automatski obrađuju narudžbe, prate zalihe, pripremaju ponude ili odgovaraju na standardne upite klijenata.

Konkretno: firma sa 15 zaposlenih koja troši 20 radnih sati sedmično na administrativne zadatke fakturisanje, praćenje uplata, standardna mail komunikacija s dobavljačima može implementacijom AI agenata (npr. Zapier AI, Make.com, Microsoft 365 Copilot) smanjiti to na pet do osam sati. Nije to gubitak posla; to je preraspodjela prema zadacima koji zahtijevaju procjenu, pregovaranje i direktni rad s klijentima gdje čovjek i dalje ima prednost.

Zaključak

McKinsey nije objavio izvještaj o propasti rada. Objavio je operativni podsjetnik da firme koje ne počnu redizajnirati procese sada a ne čekati da to uradi konkurencija ostaju bez ekonomske prednosti koja se mjeri u trilionima do kraja decenije. Za region koji tek izgrađuje digitalnu infrastrukturu, ovo je istovremeno upozorenje i prozor prilike.

U narednih 12 do 24 mjeseca vrijedi pratiti kako agentske platforme sazrijevaju kod vodećih igrača Microsoft, Google i Salesforce već integrišu autonomne agente u enterprise alate i kada ti alati postanu dovoljno pristupačni da ih i manja preduzeća u regionu mogu uvesti bez velikih IT odjela.

Ako želiš svake sedmice znati koje AI promjene direktno utiču na poslovanje u regionu, prijavi se na AI Balkan newsletter.