Direktor najveće platforme za otvorene AI modele opisuje obrazac koji se ponavlja, firme krenu na zakupljenim modelima, a kad računi porastu, prelaze na modele koje same kontrolišu.

Open source AI modeli (modeli otvorenog koda koje svako može preuzeti i pokrenuti na svojoj opremi) više nisu rezervisani za programere i entuzijaste. Clem Delangue, direktor platforme Hugging Face, u razgovoru za TechCrunch objavljenom 10. jula kaže da otvorene modele danas koristi otprilike polovina Fortune 500 firmi. Obrazac je po njemu uvijek isti. Firme krenu na iznajmljenim modelima preko API-ja, a kad troškovi porastu sa obimom posla, sele se na otvorene alternative. Za firme u regionu koje plaćaju više AI pretplata mjesečno, ovo je podsjetnik da zakup nije jedina opcija.

• Hugging Face, centralna platforma za dijeljenje otvorenih AI modela, danas opslužuje otprilike polovinu Fortune 500 firmi.
• Direktor Clem Delangue kaže da firme obično počnu na zakupljenim modelima preko API-ja, a s rastom troškova prelaze na open source.
• Prema pregledu tržišta od 10. jula, milion izlaznih tokena kod najjačih zatvorenih modela košta 25 do 50 dolara, a kod otvorenih alternativa ispod 5 dolara.
• Delangue upozorava da bi bez jakih otvorenih modela nekoliko najvećih firmi moglo kontrolisati cijelo tržište vještačke inteligencije.
• Junska obustava Anthropicovog Fable 5 modela pokazala je koliko je rizično oslanjanje na jednog dobavljača.

Šta se tačno desilo

Delangue je gostovao u TechCrunch podkastu Equity, u epizodi objavljenoj 10. jula, i iznio podatke o rastu platforme. Hugging Face je za AI ono što je GitHub za programere, mjesto gdje se dijele i preuzimaju otvoreni modeli i baze podataka za treniranje. Platformu po njegovim riječima danas koristi otprilike polovina od 500 najvećih američkih firmi.

Njegova centralna teza glasi da firme prestaju iznajmljivati AI. Početak je gotovo uvijek isti, tim poveže svoj proizvod na API nekog od velikih zatvorenih modela, jer je to najbrži način da se krene. Ali sa rastom broja korisnika raste i račun, koji se naplaćuje po svakom pozivu modela. U tom trenutku firme počnu tražiti izlaz, a izlaz su otvoreni modeli koje mogu pokrenuti na sopstvenoj infrastrukturi ili kod jeftinijeg provajdera, i prilagoditi ih svojim podacima.

Kontekst i konkurencija

Razlika u cijeni je stvarna. Prema pregledu tržišta koji je 10. jula objavio Build Fast with AI, milion izlaznih tokena kod najjačih zatvorenih modela košta od 25 dolara (Claude Opus 4.8) do 50 dolara (Claude Fable 5), dok otvoreni GLM-5.2 košta 4,40 dolara, a DeepSeek V4-Pro manje od jednog dolara. Otvoreni modeli pri tome za većinu standardnih poslovnih zadataka više ne kaskaju dramatično u kvalitetu.

Delangue otvara i drugu temu, koncentraciju moći. Njegova bojazan je da bi bez konkurencije otvorenih modela nekoliko najvećih firmi moglo kontrolisati pristup ključnoj tehnologiji i diktirati cijene. Junska epizoda sa Fable 5, kada je američka vlada od 12. juna do 1. jula obustavila pristup najjačem Anthropicovom modelu, pokazala je da i zatvoreni model koji firma uredno plaća može preko noći postati nedostupan.

Naša perspektiva, šta ovo znači za region

Za firmu u regionu koja je AI već ugradila u posao, na primjer chatbot za podršku kupcima ili automatsku obradu dokumenata preko API-ja, Delangueov obrazac je koristan test. Ako mjesečni račun za API pređe nekoliko stotina eura, vrijedi na istom zadatku isprobati otvoreni model. Prelazak neće uvijek proći bez rada, ali razlika u cijeni od deset i više puta po milionu tokena je dovoljan razlog da se test uradi.

Za manje firme bez tehničkog tima važi obrnuto upozorenje. Otvoreni model nije besplatan, traži server ili provajdera, podešavanje i nekoga ko će sistem održavati. Dok je potrošnja na nivou par pretplata od 20 eura, zakup je i dalje jeftinija i jednostavnija opcija. Kako da postaviš granicu potrošnje prije nego što računi narastu, objasnili smo u vodiču za kontrolu troškova AI alata.

Troškovi AI alata u firmi: vodič za budžet | AI Balkan

Firma krene sa jednom ChatGPT pretplatom, pa doda Claude, Midjourney, automatizaciju, a onda dođe račun koji niko nije očekivao. Evo kako da postaviš budžet za AI alate prije nego što troškovi postanu iznenađenje na kraju mjeseca.

AIBalkan - vijesti o vještačkoj inteligencijiVladimir Sukara

Česta pitanja

Šta je open source AI model?

To je model vještačke inteligencije čiji su parametri javno objavljeni, pa ga svako može preuzeti, pokrenuti na svojoj opremi i prilagoditi svojim podacima, bez plaćanja po korišćenju.

Da li je open source AI besplatan?

Sam model jeste, ali njegovo pokretanje nije. Firma plaća servere ili provajdera koji model hostuje, kao i ljude koji sistem postave i održavaju.

Kada prelazak na open source ima smisla?

Kad troškovi zakupa preko API-ja stalno rastu sa obimom posla, a zadatak je dovoljno standardan da ga otvoreni model rješava uporedivo dobro.

Zaključak

Pritisak otvorenih modela već obara cijene zakupa, što potvrđuju snižene uvodne cijene modela lansiranih ove sedmice. Realno je očekivati da će do kraja godine sve više firmi kombinovati oba pristupa, zatvoreni model za najteže zadatke, otvoreni za masovne i jeftine. Vrijedi pratiti i da li će evropska pravila o transparentnosti, koja od 2. avgusta postaju obavezujuća, dodatno pogurati firme ka modelima koje mogu same hostovati.

Ako želiš da svake sedmice dobiješ AI vijesti prevedene na ono što znače za tvoj posao, bez žargona i bez hajpa, prijavi se na AI Balkan newsletter.

Postani član