Evropska komisija bira američki AI dok evropski šampioni ostaju po strani

Evropska komisija pregovara sa OpenAI i Anthropicom o internom korištenju AI modela, dok evropske firme poput Mistrala nisu ni u užem izboru.

Evropska komisija navodno vodi razgovore sa OpenAI i Anthropic o korištenju njihovih AI modela unutar institucija Evropske unije. Vijest izaziva ironiju jer ista Komisija posljednje dvije godine agresivno promoviše evropski “AI suverenitet”, reguliše američke AI laboratorije kroz AI Act i poziva na razvoj domaćih AI šampiona.

Međutim, prema dostupnim informacijama, francuski Mistral AI nije među kandidatima, kao ni njemački SAP.

• Evropska komisija razmatra OpenAI i Anthropic za interne AI sisteme.
• Mistral i druge evropske firme nisu na listi kandidata.
• AI Act je godinama promovisan kao alat za razvoj evropskog AI ekosistema.
• Američka firma koja dobije ugovor mogla bi postati standard širom evropskih institucija.
• Evropska AI strategija sada djeluje kontradiktorno u odnosu na praksu nabavki.

Analiza: Zašto je ovo veliki politički problem

Evropska unija je kroz AI Act pokušala pozicionirati Evropu kao regulatornog lidera u oblasti vještačke inteligencije. Tokom posljednje dvije godine evropski zvaničnici često su govorili o:

• “digitalnom suverenitetu”,
• smanjenju zavisnosti od američkih tehnoloških kompanija,
• razvoju evropskih AI modela,
• potrebi za “evropskim vrijednostima” u AI sistemima.

Zbog toga činjenica da sama Evropska komisija sada bira između dvije američke firme djeluje kao ozbiljan udar na kredibilitet te strategije.

Posebno je zanimljivo odsustvo Mistrala, firme koja je praktično predstavljana kao evropski odgovor na OpenAI. Mistral je dobio političku podršku Francuske i značajne investicije upravo kroz narativ evropske AI nezavisnosti.

Ako Komisija procjenjuje da Mistral nije dovoljno spreman za vlastite potrebe, postavlja se pitanje koliko je evropski AI ekosistem zaista konkurentan globalnim liderima.

Konkurencija i tržište

Pobjednik ovog procesa dobija mnogo više od jednog institucionalnog ugovora.

AI platforma implementirana unutar Berlaymonta sjedišta Evropske komisije automatski postaje referenca za:

• nacionalne vlade,
• evropske agencije,
• regulatorna tijela,
• javne administracije širom EU.

U praksi, jedna odluka Komisije može otvoriti desetine ili stotine dodatnih ugovora bez novih pregovora.

To je posebno važno jer evropske institucije tradicionalno prate tehnološke standarde koje Komisija prva usvoji.

Za OpenAI ili Anthropic ovo bi predstavljalo stratešku pobjedu:

• legitimaciju pred evropskim regulatorima,
• politički signal tržištu,
• institucionalni “stamp of approval” za cijelu EU.

Istovremeno, evropske AI firme ostaju bez najvažnijeg mogućeg referentnog klijenta vlastite administracije.

Naša perspektiva

Ova situacija pokazuje najveći problem evropske AI politike: regulacija ne može sama stvoriti tehnološkog lidera.

Evropa trenutno ima:

• stroge regulative,
• jaku birokratiju,
• spor investicioni ciklus,
• fragmentisano tržište,
• manjak hyperscale infrastrukture.

Američke firme imaju ogromnu prednost u:

• kapitalu,
• GPU infrastrukturi,
• pristupu podacima,
• brzini razvoja,
• enterprise integracijama.

Za poslovne korisnike u regionu ovo je važan signal da će američki AI modeli vjerovatno ostati dominantni standard u Evropi bez obzira na regulatornu retoriku.

To znači da će firme koje grade AI strategiju vjerovatno morati optimizovati poslovanje za:

• OpenAI ekosistem,
• Anthropic modele,
• američke cloud platforme,
• američke AI sigurnosne standarde.

Evropski AI suverenitet trenutno više djeluje kao politički cilj nego tržišna realnost.

Zaključak

Ako Evropska komisija zaista izabere američkog AI dobavljača, to će biti jedan od najsnažnijih signala da Evropa još nema domaću AI alternativu spremnu za institucionalni nivo.

AI Act je možda uspio postaviti regulatorna pravila, ali očigledno još nije stvorio evropskog šampiona kojem vjeruje čak ni sopstvena administracija.

U narednim godinama upravo će državne nabavke odlučiti ko postaje dominantna AI infrastruktura Evrope i trenutno izgleda da američke firme imaju ogromnu prednost.