Da li bioliški čipovi spašavaju razvoju AI?

Startup iz San Francisca uzgaja živé ljudske ćelije na čipovima i tvrdi da može trenirati AI modele tri puta brže uz drastično manje energije.

Jedna od najgorućih tema u AI industriji danas nije ko ima bolji model, nego ko će naći struju da ga pokrene. Prema procjenama, do 2030. data centri bi mogli trošiti više električne energije nego cijele nacije. The Biological Computing Company, skraćeno TBC, nudi odgovor koji zvuči nevjerovatno: živé ćelije mozga umjesto silicija. Kompanija je izašla iz stealth faze u februaru 2025. sa 25 miliona dolara seed finansiranja, a osnivači su dvojica bivših neurohirurga.

• TBC pravi čipove koji sadrže 100.000 do 500.000 neurona, uzgojenih iz matičnih ćelija
• Neuroni se programiraju da obrađuju realne podatke (slike, video) i vraćaju "bogatije" reprezentacije AI algoritmima
• Modeli trenirani na biološkim odgovorima dostižu vrhunac performansi tri puta brže, sa trostrukim smanjenjem računarskih zahtjeva
• TBC ne prodaje čipove, nego gradi algoritme koji koriste te biološke signale
• Cilj: da ovi čipovi budu dio inference petlje u roku od 5 do 10 godina

Kako to zapravo funkcioniše

Ideja nije nova koliko zvuči. Prve neuronske mreže u AI-u dobile su ime upravo po neuronima u ljudskom mozgu. Problem je što su AI sistemi tokom godina postali sve manje "biološki" i sve više oslanjeni na grubi računarski kapacitet. TBC se vraća izvorištu.

Čip sadrži "višeelektrodnu mrežu" u kojoj su neuroni uzgojeni iz matičnih ćelija i reprogramirani u ćelije frontalnog korteksa. Kompanija je prethodno koristila neurone pacova, ali sada prelazi na humane. Svaki čip ima životni vijek od godinu dana i zahtijeva redovno čišćenje od otpadnih materija svakih nekoliko dana.

Podaci ulaze u čip kodiranjem, neuroni ih obrađuju, a izlaz su "bogatije reprezentacije" koje onda hrané AI algoritme za vizualni AI, generativni video, renderovanje u igricama i kompjuterski vid. TBC je u razgovorima sa laboratorijima za temeljne modele, kompanijama za kiberbezbjednost i firmama za kuriranje podataka.

Gdje je ovo u kontekstu šire trke

Energetski problem AI-a tjera industriju na nekonvencionalna rješenja. Microsoft i Google ulažu u nuklearnu fuziju i svemirske data centre. TBC ide biološkim putem.

Prednost mozga nad silicijskim čipovima odavno je poznata u teoriji: biološki neuroni troše znatno manje energije za iste kognitivne operacije. TBC tvrdi da su to i kvantifikovali: trostruko smanjenje računarskih i energetskih zahtjeva tokom treninga. To je, ako se potvrdi u nezavisnim testovima, enormna prednost.

Kratkoročno, kompanija ne planira prodavati čipove. Cilj je graditi algoritme koji su trenirani na biološkim odgovorima, a koje mogu licencirati ili prodavati kao uslugu. Dugoročni cilj je da ti čipovi budu direktno u petlji zaključivanja AI modela u realnom vremenu, ali osnivači otvoreno kažu da je to 5 do 10 godina daleko.

Naša perspektiva: šta ovo znači za region

Za poslovnu publiku u regionu, ova vijest nije direktno akcionabilna u 2025. Ali signalizira nešto važno za svakog ko gradi ili planira AI strategiju.

Energetska kriza AI-a nije hype. To je realan bottleneck koji već sada određuje ko može trenirati modele i kojom brzinom. Ako tehnologije poput TBC-ovih uspiju, trošak AI treninga bi mogao pasti dramatično. Za firme koje koriste AI usluge, to znači niže cijene API-ja, veće modele dostupne na manjim uređajima i bržu iteraciju.

Konkretno: mala agencija ili tech tim u regionu koji danas plaća za GPT ili Claude API može za 3 do 5 godina očekivati znatno veće modele po istoj cijeni, ako energetski problem bude riješen. TBC je jedan od igrača koji radi na tom problemu.

Za investitore i osnivače koji prate AI prostor: biološko računarstvo (biocomputing) postaje legitimna kategorija, a ne samo naučna fantastika. Wetzmann Institut, Intel i niz akademskih laboratorija rade na sličnim pravcima. TBC je za sada jedini sa komercijalnim fokusom i ovako ranim finansiranjem.

Zaključak

TBC neće promijeniti AI tržište sljedeće godine. Ali biološki čipovi su ozbiljna hipoteza, ne hobistički projekt. Ako energetski pritisak na AI sektor nastavi rasti, a sve pokazuje da hoće, finansiranje ove vrste istraživanja imaće sve više smisla. Pratiti šta izlazi iz prvih komercijalnih ugovora koje TBC sklopi i da li nezavisni rezultati potvrđuju tvrdnje o trojstrukom ubrzanju treninga.