AI detekcija raka dojke nadmašila radiologe u studiji na 175.000 žena

Najveća britanska studija ikad testirala AI na mamografskim snimcima 175.000 žena. Rezultat: 24% više otkrivenih karcinoma, manje lažnih uzbuna i trostruko brže čitanje snimaka. Šta ovo znači za region u kome radiologa hronično nedostaje?

Britanska studija pokazala da AI pronalazi više invazivnih karcinoma, pravi manje grešaka i čita snimke tri puta brže od ljekara.

Najveća studija ovog tipa ikad sprovedena u Velikoj Britaniji testirala je AI detekciju raka dojke na mamografskim snimcima 175.000 žena. Rezultati su jednoznačni vještačka inteligencija je otkrila 24% više slučajeva raka nego radiolozi, imala manje lažno pozitivnih nalaza i skratila vrijeme čitanja snimaka za trećinu. Istraživanje su sproveli Imperial College London, Google, univerziteti Cambridge i Surrey, te pet bolnica britanskog zdravstvenog sistema.

Za region u kome mamografski skrining pokriva mali procenat žena, a radiologa hronično nedostaje, ovi rezultati nisu samo akademski zanimljivi. Oni otvaraju pitanje zašto AI već nije dio sistema.

AI je postigao stopu detekcije od 9,33 na 1.000 žena, u poređenju sa 7,54 koliko su postigli radiolozi
Lažno pozitivni nalazi su bili značajno niži kod AI sistema
Kod žena koje su prvi put bile na mamografiji, AI je imao 39,3% manje nepotrebnih pozivanja na dodatne preglede
Vrijeme čitanja jednog snimka smanjeno za 32,1%
AI je otkrio 25% takozvanih intervalnih karcinoma, onih koji se pojave između redovnih pregleda i koje rutinski skrining potpuno promaši

Šta se tačno desilo

Studija je obuhvatila pet bolnica u Velikoj Britaniji i koristila Google-ov AI sistem za analizu mamografskih snimaka. U standardnom britanskom postupku, svaki snimak čitaju dva radiologa nezavisno. U ovoj studiji, AI je zamijenio drugog radiologa.

Rezultati su pokazali da AI kao drugi čitač radi bolje od prvog ljudskog čitača po svim mjerenim parametrima. Stopa detekcije raka porasla je sa 7,54 na 9,33 na 1.000 pregledanih žena. U apsolutnim brojevima, to znači da je AI pronašao karcinome koje bi standardni ljudski pregled propustio.

Posebno su značajni podaci za žene na prvom mamografskom pregledu. Kod njih je AI smanjio broj nepotrebnih pozivanja na dodatne preglede za 39,3%, uz istovremeno povećanje stope detekcije raka za 8,8%. Manje lažnih uzbuna znači manje stresa, manje nepotrebnih biopsija i manje opterećenje zdravstvenog sistema.

AI je takođe otkrio četvrtinu takozvanih intervalnih karcinoma. To su tumori koji se razviju između dva redovna pregleda i koje rutinski skrining potpuno promaši. Otkrivanje ovih slučajeva ranije može biti razlika između rane i kasne dijagnoze.

Kontekst i šira slika

Ova studija nije izolovan slučaj. Prethodne studije, uključujući švedsku MASAI studiju objavljenu u The Lancet Digital Health i britansku GEMINI studiju, došle su do sličnih zaključaka. GEMINI studija je na uzorku od 10.889 žena pokazala povećanje detekcije raka za 10,4% uz pomoć AI sistema.

Pozadina je jednako važna kao i sami rezultati. Velika Britanija trenutno ima deficit od 29% kliničkih radiologa, što je skoro 2.000 specijalista manje nego što je potrebno. Procjene kažu da će taj deficit porasti na 39% do 2029. godine. AI ne zamjenjuje radiologe, ali može da popuni prazninu u sistemu koji nema dovoljno ljekara da pokrije potrebe.

Google, čiji je AI sistem korišten u studiji, nije jedini igrač. I druge kompanije razvijaju slične sisteme, ali ova studija je po obimu i rigoroznosti trenutno referentna tačka za cijelu industriju.

Naša perspektiva: šta ovo znači za region

Ako Velika Britanija ima deficit od 29% radiologa, situacija u regionu je višestruko gora. U Bosni i Hercegovini, Srbiji i većini zemalja Zapadnog Balkana, mamografski skrining pokriva znatno manji procenat žena nego u zapadnoj Evropi. Razlogi su poznati: nedovoljno radiologa, nedovoljno aparata, neravnomjerna geografska pokrivenost.

Za zdravstvene ustanove u regionu, ova studija pokazuje konkretan put. AI ne mora da zamijeni radiologa. Može da bude drugi par očiju, upravo onako kako je korišten u ovoj studiji. Jedna bolnica sa jednim radiologom i AI sistemom može postići rezultate bolnice sa dva radiologa, bez zapošljavanja dodatnog kadra koji ne postoji na tržištu.

Za kreatore zdravstvene politike, brojevi su jasni. 24% više otkrivenih karcinoma i 39% manje nepotrebnih pozivanja na dodatne preglede nisu marginalna poboljšanja. To je razlika koja se mjeri u životima. U zemljama gdje žene čekaju mjesecima na pregled, AI koji čita snimak za trećinu vremena može udvostručiti kapacitet postojećeg sistema.

Konkretno: regionalna bolnica koja danas može da pregleda 50 žena dnevno mogla bi sa AI podrškom da pregleda 75, sa boljom preciznošću i manje propuštenih dijagnoza.

Zaključak

Ovo nije eksperimentalna tehnologija. Na uzorku od 175.000 žena, AI je dokazao da može da radi posao drugog radiologa bolje od čovjeka. Sljedeći korak su regulatorna odobrenja i integracija u nacionalne skrining programe. Pitanje više nije da li AI može pomoći u detekciji raka dojke, nego koliko nas košta svaki mjesec u kome ga ne koristimo.